فصل – 1 تعاريف

1-مسؤل معدن يا سرپرست معدن:
شخصي است كه توسط دارنـده پروانـه عمليات به اين سمـت منصوب مي شود و مسـئوليـت كليه عمليات معدن را به عهده دارد .

2-مسئول فني:
طـبق ماده 66 آئين نامه اجـرائي قانـون معـادن مسئـول فني عمليات كسـي است كه اداره كليه امور فني معدن به عهده اوست و توسـط دارنده پروانه عمليـات از ميـان افراد واجـد شـرايـط انتـخاب و به وزارت صنايع و معـادن معـرفي مي شود و طبـق ماده 65 آئـين نامه اجـرائـي ضوابـط و حدود صلاحيت مسـئولين فـني معادن تا تصـويب و اصـلاح قانـون نظام مهنـدسي معـدن توسـط وزارت صنايع و معادن تعيين مي شود .

3-مسئول ايمني:
مسئول ايمني هر معدن نظارت بر ايمني عمليات معدن را به عهده داشته توسط مسئول يا سرپرست معدن به اين سمت منصوب مي شود . طبق ماده 65 آئين نامه اجرائي قانون معادن ضوابط و حدود صلاحيت مسئول ايمني از طريق وزارت كار و امور اجتماعي با هماهنگي وزارت صنايع و معادن تعيين مي شود . جانشين مسئول ايمني نيز تابع همين شرايط است .

4-مهندس ناظر:
شخصي است كه طبق ماده 69 آئين نامه اجرائي قانون معادن تعيين مي شود و از طرف وزارت صنايع و معادن مامور نظارت و كنترل عمليات معدني است.

5-پروانه اكتشاف – پروانه بهره برداري :
طبق مواد مندرج در قانون معادن و آئين نامه اجرائي آن تعريف مي شود.

6- تونل:
حفاري زيرزميني افقي يا تقريباً افقي است .

7-تونل شيب دار :
تونل هايي كه تا حدود 18 درجه شيب داشته باشند.

8- چاه مايل :
حـفاري مايـلي كه به سطـح زمين راه داشـته و داراي شـيب بين 18 درجه تا 90 درجه باشد و براي باربري مورد استفاده قرار مي گيرد.

9- چاه يا چاه قائم :
حفاري قائـم يا با شـيب 90 درجه است كه به سطـح زميـن راه داشـته باشـد و معمولاً براي باربري مورد استفاده قرار مي كيرد.

10- دويل:
حفـاري زيـرزميني شيبـدارو با سطـح مقطع نسبتاً كوچك كه معمولاً به طرف بالا خفاري مي شود و براي منظور هاي مختلف مورد استفاده قرار مي گيرد.

11- پذيرگاه:
محل توقف بارگيري و تحليه واگنها و انجام وظايف مختلف زيرزميني كه معمولاً در محل ارتباط با چاه قائم يا چاه مايل در زيرزمين احداث مي شود .

12- گالري-راهرو:
انواع حفاريهاي زيرزميني و معمولاً با طول زياد است .

13- راه مورب:
به انواع راهروهاي شيبدار راه مورب گفته مي شود .
14-
محلي براي تخليه و انباشت سنگ مي باشد .

15- چال:
سوراخي كه در سنگ براي قرار دادن ماده منفجره حفر مي شود.

16- خرجگذاري:
قرار دادن مواد منفجره در داخل چال است .

17- فشنگ:
به هر قطعه ماده منفجره جامد (معمولاً انواع ديناميت) گفته مي شود .

18- آتشباري:
به عمليات خرج گذاري و انفجار مواد منفجره براي تخريب سنگ آتشباري گفته مي شود .

19- آتشبار:
شخصي كه مسئوليت عمليات آتشباري را به عهده دارد .

20- مواد ناريه- مواد منفجره:
موادي كه قابليت انفجار داشته و در معدن براي تخريب سنگ مورد استفاده قرار مي گيرد .

21- گاز ذغال:
گازي كه در كانسارهاي ذغال سنگ همراه با ساير هيدروكربورها وجود دارد و عمدتاً از متان تشكيل شده است . اين گاز چنانچه به نسبت معيني با هوا مخلوط شود قابليت انفجار پيدا مي كند .

22- كليه تجهيزات , دستگاهها و ماشين آلات معدني كه در اين آئين نامه از آنها نام برده شده :
مانند شاول يا بيل مكانيكي , لودر, بلدوزر, پرفراتور, گريدر, واگن , لوكوموتيو , دستگاه گمانه زني , دستگاه سيم برش , بالابر چاه , وينچ و غيره و كليه قسمتها و قطعات آنها مطابق تعاريفي است كه در متون و كتابهاي معدني آورده شده است .

فصل 2 - كليات

ماده 1- منظور از عمليات در اين آئين نامه كليه عمليات معدني (اعم از اكتشاف يا بهره برداري و استخراج معدن) است كه در قانون معادن و آئين نامه اجرائي قانون معادن پيش بيني شده است .

ماده 2- در كليه معادن كه داراي حداقل 25 نفر كارگر باشند , مي بايست يك نفر ذيصلاح به عنوان مسئول ايمني و يك نفر به عنـوان مسئـول بهداـشت حرقه اي به استـناد آئـين نامه كمـيته حفاظت فني و بهدلشـت كار تعيين گردد . بديهي است در معادن كمتر از 25 نفر كارگر وجود يك نفر مسئول ايمني ضروري است اما اين مسئـوليت را مي توان به مسـئول فني واگـذار كرد كه اين تعيـين صلاحيت وي به استـناد آئيـن نامه فوق الذكر خواهد بود .

ماده 3- مسئول ايمني هر معدن به عنوان ناظـر و كنترل كننـده عمليـات و انطباق دادن معدن با بندهاي مندرج در اين آئيـن نامه و ديگر آئين نامه هـاي مصـوب شورايعالي حفاظـت فني تعيين مي گردد , كه با حضور و بازرسي از معدن توصيه ها و پيشنهاد هاي خود را جهت پيشگيري و رفع خطر تذكر داده و در صورت حساسيت موضوع آن را كتـباً به مسـئولين معدن گزارش مي نمايد و در صـورت تشخيـص خطر حتمي برابر مقررات اين آئين نامه تا رفع خطر نسبت به توقف عمليـات در محل خطر اقدام نمايد

ماده - 4 كليه كارگاههاي معدني اعم از سطحي يا زير زميني لازم است در هر شيفت كاري حداقل يك بار توسـط مسئول ايمني يا جانشين وي مورد بازديد قرار گيرد .

ماده 5- قبل از شروع به كار در هر شيفت كاري مسئول ايمني معدن و جانشين او بايد از كارگاه مربوطه بازديد نمايد و پس از اطمينان از ايمن بودن آن به كارگران مجوز ورود داده شود .

ماده 6- وزارت صنايع و معادن مي بايست رونوشـت پروانه هاي اكتـشاف و بهـره بـرداري را به وزارت كار و امور اجتماعي ارسال نمايد و دارنده پروانه اكتشاف يا بهـره برداري مكلف است تـاريخ شـروع عمليـات خود را به وزارتخانه هاي صنايع و معادن و كار و امور اجتماعي (ادارات كل كار و امور اجتماعي)اطلاع دهد.

ماده 7- اكتشاف كننده يا بهره بـردار بايد مدارك مشروحـه زيـر را در سر معـدن نگهداري كرده و براي ارائه به مهندسين ناظر وزارت صنايع و معادن و بازرسان كار وزارت كار و امور اجتـماعي آماده داشته باشد.

الف- پروانه اكتشاف يا پروانه بهره برداري يا كپي آنها .
ب- نقشه محدوده به مقياس حداقل 1 و نقشه بهره برداري به مقياس حداقل 1 و بـراي معادني كه عمليات زير زميني دارند , نقشه به مقياس حداقل 1 از قسمت درون معـدن و همچنين يـك نقشـه از كارگاهها و تأسيسات خارج معدن به مقياس حداقل 1
پ- دفـتر حاوي مشخصات كاركنـان معـدن و استخـراج روزانه طـبق نمونه اي كه وزارت صنـايع و معـادن تعيين خواهد كرد .
ت- دفتر مخصوصي جهت ثبت نظرات و تذكرات و دستوراتي كه در اجراي آئين نامه هاي مربوط نـسبت به طرز كار و رعـايت اصول فنـي و حفاظت و بهداشـت كار و سايـر مواردي كه از طرف مهنـدسين ناظـر وزارت صنايع و معادن و بازرسان كار وزارت كار و امور اجتماعي داده مي شود .
ث- دفتـر مخصوص ثبـت حـوادث و گزارش اقـدامـات معمـوله طـبـق نمونـه اي كه از طـرف وزارت كار و اموراجتماعي تعيين مي شود .
ج- دفاتري مخصـوص جهت ثبت كليه اقـدامات ايمنـي و بهداشـت كار كه به ترتـيب تـوسط مسئـول ايمني و مسئول بهداشت حرفه اي كه در اجراي آئين نامه ها و مقررات مربوطه تكميل مي گردد .
چ- آئين نامه ايمني معادن و كليه آئين نامه هاي حفاظت فني و بهداشت كار مصوب شوراي عالي حفاظت فني.

ماده 8- رعايت مفاد كليه مقررات و آئين نامه هاي مصوب شورايعالي حفاظت فني در خصوص نكات ايمني مرتبط با لوازم ,كالا ها و تجهيزات معدني لازم الاجرا است .

تبصره: كليه سفارشات و نكات احتياطي و ايمني كه از طرف سازندگان و توليد كنندگان لوازم , كالاها و تجهيزات معدني توصيه مي شود لازم الاجرا است .

ماده 9- تمام شاغلين در معادن زيرزميني و كارگراني كه با تغيير شغل از قسمتي به قسمت ديگر معدن منتقل ميشوند بايد با راههاي خروجي و اضطراري معدن آشنا شده و آگاهي كامل پيدا كنند .

ماده 10- ورود كليه افراد غير شاغل در معدن منوط به كسب اجازه از سرپرست معدن يا جانشين وي مي باشد .

ماده 11- ورود و كار در كارگاهها و معادن زيرزميني متروكه منوط به كسب مجوز از سرپرست معدن يا مسئول ذيربط بوده و بايد با رعايت مقررات ايمني و پس از حصول اطمينان از برقراري تهويه مناسب و سالم بودن وسايل نگهداري و عدم ريزش حفريات قرار گيرد .

ماده 12- با تمهيداتي كه از طرف سرپرست معدن انجام مي گيرد , بايستي همواره تعداد و اسامي كاركناني كه در هر لحظه داخل معدن و به خصوص زيرزمين بوده مشخض باشد و تا زماني كه كارگران در زيرزمين مشغول كار هستند حداقل يك نفر از مسئولين مي بايست در دفتر سر معدن حضور داشته باشد .

ماده 13- محل يا محل هاي حادثه ساز در معدن بايد بوسيله سيم خاردار يا وسايل محصور كننده مناسب و علائم اخباري و هشدار دهنده از محل هاي مجاور مجزا باشد به طوريكه مانع عبور اشخاص متفرقه و حيوانات گردد .

ماده 14- معادن زيرزميني (به استثناي جبهه كارهاي در حال حفاري ) بايد بوسيله حداقل دو راه با شرايط زير به خارج ارتباط داشته باشد .

الف- راههاي مذكور در داخل معدن به هم ارتباط داشته باشد .
ب- عبور افراد از هر يك از آنها به آساني ميسر باشد . فاصله بيـن آنهـا بيش از 15 مـتر بوده و دهانه آنها زير پوشش يك ساختمان واحد نبوده و مدخل آنها در نقاط سيل گير و يا بهمن گير و مانند آن نباشد .

ماده 15- كارگاه مي بايست طـوري تجهيز شود كه به كسي آسيبـي نرسد . چنانچـه فردي مشاهـده كـرد نقصي در كارگاه وجود دارد كه آسيب به ديگران مي رساند بلافاصـله مي بايست افراد را مطلع نموده و مرتب را به رئيس قسمت جهت رفع نقص اعلام نمايد.

ماده 16- هيـچ كس نمي بايسـت بدون اجـازه به محـل ممـنوعه وارد شـده و اين محل بايد بوسيله تابـلوي اخبـاري هشدار دهنده مشخص شود .

ماده 17- نقاط نقشه برداري شده نبايد توسط اشخاص غير مسئول تخريب شود.

ماده 18- رعايت ماده 92 قانون كار جمهوري اسلامي ايران در مورد معاينـات پزشكي و بهداشتي شاغلين در معدن الزامي است.

ماده 19- با توجه به ماده 90 قانون تأمين اجتماعي ارجاع مشاغل معدني به كاركنان جديدالاستخدام و يا كاركناني كه مي خواهند به كار جديدي گمارده شوند پس از انجام معاينات پزشكي از نظر قابليت جسماني و رواني متناسب با نوع كارهاي مرجوع ميسر است.

ماده 20- استعمال دخانيات در كارگاههاي زيرزميني ممنوع است.

ماده 21- به استناد آئين نامه حفاظت و بهداشت عمومي در كارگاهها مصوب شورايعالي حفاظت فني ورود افراد همراه با سيگار , كبريت , فندك يا هر نوع وسايل و لوازم آتشزا به معادن ذغال سنگ و ساير معادني كه خطر آتش سوزي يا انفجار داشته باشد مطلقاً ممنوع است .

تبصره: در اين گونه معادن همراه داشتن دوربين عكاسي يا فيلم برداري با نظاير آنها كه چراغ فلاشر آنها از نظر جرقه حفاظت شده نيستند نيز ممنوع است.

ماده 22- روشن كردن آتش در سطح زمين تا شعاع 20 متري از دهانه دويلها , چاهها و ورودي معادن زيرزميني كه احتمال خطر آتش سوزي و انفجار وجود دارد مطلقاً ممنوع مي باشد .

ماده 23- در صورت بروز حادثه يا بيماري ناشي از كار مي بايست برگه هاي مربوط تكميل و نسخه اي از آن را به ادارات كار و امور اجتماعي , مراكز بهداشت و سازمان تأمين اجتماعي محل ارسال نمود.

تبصره: برگه مربوط به حوادث ناشي از كار از سوي وزارت كار و امور اجتماعي و برگه مربوط به بيماريهاي ناشي از كار از سوي وزارت بهداشت , درمان و آموزش پزشكي تهيه و بترتيب مي بايست توسط مسئول ايمني و مسئول بهداشت حرفه اي تكميل گردد.

ماده 24- به استناد آئين نامه وسايل حفاظت انفرادي مصوب شورايعالي حفاظت فني كليه كارگران شاغل در معادن مي بايست در هنگام ورود به معدن به وسايل حفاظت فردي مناسب و بر اساس نوع و شرايط كار مجهز گردند.

تبصره: كليه مفاد آئين نامه مذكور در خصوص نحوه انتخاب , به كارگيري , تعمير و تعويض وسايل مذكور الزامي است.

ماده 25- به استناد فصل هشتم قانون كار جمهوري اسلامي ايران و آئين نامه حفاظت و بهداشت عمومي در كارگاههاي مصوب شورايعالي حفاظت فني مي بايست تسهيلات بهداشتي مناسب و كافي شامل روشوئي , حمام , توالت , رختكن , محل غذاخوري و نمازخانه و غيره در محل مناسبي از سطح زمين وجود داشته باشد.

فصل 3 - حفاريهاي معدني و اكتشافي

ماده 26- در حفاريهاي سطحي و معادن روباز شيب موقت ديوارها و شيب كلي آنها با توجه به خصوصيات مكانيكي سنگها بايد به گونه اي تعيين شود كه خطر ريزش نداشته باشد . در جبهه كارهاي فعال , وقتي انتخاب شيب موقت براي پايداري كوتاه مدت مجاز است , كه اطمينان كاهي از عدم ريزش وجود داشته باشد .

ماده 27- عبور و مرور وسايل نقليه در جاده هاي معدني مشمول مقررات عمومي مربوطه كشور مي باشد .

ماده 28- در معادنيكه از دستگاه سيم برش الماسه استفاده مي شود , بمنظور جلوگيري از پرتاب سيگمنت (دندانه هاي الماسه روي سيم برش) و يا صدمات ناشي از شلاق زدن سيم پاره شده لازم است در مسير سيم برش پوشش حفاظتي مناسب به كار گرفته شود.

ماده 29- در هنگام برش , جداكردن و جابجائي بلوك هاي سنگ , استقرار ماسين آلات و افراد در پائين دست بلوك سنگ ممنوع است.

ماده 30- در معادن روباز و كارگاههاي حفاري سطحي براي جلوگيري از لغزش و سقوط كارگر , محل استقرار و عبور و مرور آنان بايد داراي عرض و شيب مناسب باشد . در غير اين صورت كارگز بايد به كمربند ايمني و طناب نجات كه به نقطه اتكاء مطمئني متصل شده باشد مجهز گردد.

ماده 31- كار در سطح هنگام باد , برف يا بارن شديد و احتمال وقوع رعد و برق بايد با احتياط كامل صورت گيرد .

ماده 32- در حفر ترانشه براي اكتشاف ونمونه برداري بايد دقت شود تا خطر ريزش ديواره وجود نداشته باشد و در صورت لزوم باوسايل مناسب نگهداري شود. در ترانشه و چاهكهايي كه به عمق بيش از 5/1 متر هستند بايستي براي بالا و پائين رفتن از نردبان استفاده شود.

ماده 33- در ترانشه و چاهكهايي كه خطر انباشتگي گاز وجود دارد ورود و كار افراد بايستي پس از تهويه و اطمينان از بي خطر بودن آن محل ها انجام گيرد .

ماده 34- تميز كردن يا ميزان و مسطح كردن جبهه كار در معادن روباز و در اسثناي كار ماشين حفاري بدون اخذ اجازه از مسئول دستگاه ممنوع است .

ماده 35- دهانه چاههاي قائم بايد با در فولادي پوشانده شده و در اطراف آن نرده حفاظ نصب شود .

ماده 36- دهانه چاههاي مايل و تونلهاي شيبدار بايد به درب مسدود كننده يا راه بند مجهز باشد.

ماده 37- هنگام حفر چاه استفاده از سپر محافظ (سكو)در فاصله اي كمتر از 30 متر از جبهه كار الزامي است . اين سكو مي بايست علاوه بر كابل فلزي (سيم بكسل) تعليق به كمك جك هاي مكانيكي افقي به ديواره چاه تثبيت شود.

ماده 38- هنگام حفر چاه از زير سكوي كار مي توان از نردبان طنابي استفاده كرد مشروط بر آنكه طول آن از 30 متر كمتر باشد .

ماده 39- در تونلهاي شيبدار محل عبور افراد در تمام مسير بايد در يك سمت باشد .

ماده 40- در تونلهاي افقي و شيبدار مجهز به نوار نقاله عرض راه عبور افراد مي بايست در يك طرف حداقل 60 سانتيمتر و در طرف ديگر حداقل 40 سانتيمتر باشد.

ماده 41- در تونلهاي افقي و شيبدار كه باربري ريلي دارند بايد عرض راه عبور افراد در يك طرف حداقل 60 سانتيمتر باشد.

ماده 42- در حفريات شيبداري كه براي عبور و مرور افراد اختصاص داده مي شود بايستي در شيبهاي مختلف به شكل زير تجهيز گردند:

الف- در شيب 15-7 درجه , دستگيره سرتاسري
ب- در شيب 30-15 درجه , پله هاي وسيع شيبدار و دستگيره
ت“- در شيب 45-30 درجه , نردبان و يا پله هاي افقي و دستگيره
ث- در شيب 45 درجه و بيشتر از آن , قسمت عبور و مرور افراد به طور كلي مجزا و در اين حالت مجهز به نردبان مي گردد.

ماده 43- در حفريات با شيب تند كه مجهز به نردبان شده اند بايد دقت كرد كه :

الف- شيب نردبانها از 80 درجه بيشتر نباشد.
ب- فاصله پايه نردبان تا ديواره نبايد كمتر از 60 سانتيمتر باشد.
ت- در انتهاي هر نردبان پاگردي به منظور استراحت و پيشگيري از خطرات سقوط ساخته شده باشد .
ث- نردبان بايد حداقل تا يك متر بالاي پاگرد ادامه يابد و در غير اين صورت به دستگيره هاي ثابتي مجهز باشد كه امكان بالا و پائين آمدن افراد را فراهم نمايد.
ج- فاصله پاگردها از 10 متر بيشتر نباشد.

ماده 44- در تونلهاي شيبدار و چاههاي مايل بايد در فاصله حداكثر هر 50 متر يك جان پناه احداث شود . در محل سوزنهاي انشعاب ريل نيز بايد جان پناه احداث شود .

ماده 45- هنگام كار در سينه كارهاي تونلهاي شيبدار , كارگران بايد از خطر سقوط و افتادن واگن و ماشين آلات از بالا به طرف سينه كار محفوظ باشند . راه بند مسدود كننده عبور واگن بايد در دو نقطه يكي در دهانه تونل شيبدار و ديگري در فاصله 20 متري از محل كار كارگران نصب شود .

ماده 46- در جبهه كارهاي معادن روباز و زير زميني , بخصوص پس از آتشباري , لازم است كليه قسمتهاي سست شده (لقي ها) در جبهه كار و ديواره ها و سقفها با دقت لق گيري شده و يا بطور مطمئني از ريزش آنها جلوگيري بعمل آيد . ورود كارگران و شروع بكار آنان در محل بايد پس از لق گيري به طور مطمئن انجام شود .

ماده 47- حفاري هاي متروكه و كارگاههايي كه استخراج آنها تمام شده بايد مسدود شوند .اين عمل بايد طوري انجام گيرد كه هيچگونه اختلالي در تهويه معدن بوجود نيايد .

ماده 48- در مورد فضاي خالي شده در عمليات استخراج زيرزميني بايد امكان نشست سطح زمين و احتمال خطرات را در بيرون يا درون معدن پيش بيني كرده و با تدابيري نظير پر كردن محل استخراج و يا كنترل نشست سطح زمين و يا مانند آن از بروز خطر جلوگيري كرد .

ماده 49- سنگهاي استخراجي(كوپها) بايستي بطور منظم و روي بزرگترين سطح اتكاء خود انباشته شوند تا بدين وسيله از سقوط آنها و آسيب رساني به كاركنان جلوگيري شود .

ماده 50- از بكار بردن طناب , زنجير , سيم بكسل و يا قلابهايي كه معيوب و پوسيده هستند جداً خودداري شود و براي بكسل كردن ماشين آلات , بلوكهاي سنگهاي استخراجي و غيره از سيم بكسل با مقاومت مناسب استفاده شود .

ماده 51- كليه كارگران بايد به اندازه كافي از حوزه عملكرد كابلها و طنابها و جكها فاصله داشته باشند .

ماده 52- كارگران نبايد به هيچ وجه زير بارهاي معلق مخصوصاً كوپهاي معلق قرار گيرند .

ماده 53- لبه هاي سست و در حال ريزش و شكافهايي كه در لبه ها بوجود آمده بايد دائماً تحت كنترل و بازرسي قرار گيرد .

فصل 4 - ماشين آلات معدن

ماده 54- به استناد آئين نامه حفاظت و بهداشت عمومي در كارگاهها مصوب شورايعالي حفاظت فني روغنكاري اجزاء متحرك ماشين آلات حفاري هنگام كار ممنوع است .

ماده 55- به استناد آئين نامه ايمني كار بر روي خطوط و تجهيزات برقدار مصوب شورايعالي حفاظت فني , در معادن روباز عبور ماشينهاي حفاري از زير كابلهاي انتقال برق هنگامي مجاز است كه فاصله بين بالاترين نقطه ماشين تا سيمهاي هادي برق از 5/1 متر كمتر نباشد.

تبصره: فاصله مجاز بين بالاترين نقطه ماشين تا سيمهاي برق به ميزان ولتاژ جريان عبوري بستگي دارد .

ماده 56- كليه دستگاهها و ماشين آلات در حال كار در معدن روباز بايد حسب مورد مجهز به برقگير باشند .

ماده 57- به استناد آئين نامه حفاظت و بهداشت عمومي در كارگاههاي مصوب شورايعالي حفاظت فني كليه قسمتهاي متحرك و انتقال دهنده نيرو از قبيل تسمه فلكه , زنجير , چرخ دنده و امثال آن و همچنين قسمتهائي از ماشينها كه امكان ايجاد سانحه براي كارگران و يا در گيري اشياء وجود داشته باشد بايد داراي پوشش يا حفاظي مناسب و با مقاومت باشند .

ماده 58- كليه ماشينها و تجهيزات معدني بايد توسط افراد ماهر و آموزش ديده بكار برده شوند .

ماده 59- هنگام كار با ماشين استخراج ذغال سنگ كه با زنجير و سيم بكسل كشيده مي شود , ورود افراد به محدوه ماشين و كار در پائين دست ماشين ممنوع است.

ماده 60- استفاده از ماشينهاي با موتور احتراقي در محيطهاي آلوده به گازهاي قابل انفجار ممنوع است .

ماده 61- متصديان دستگاههاي برقي هنگام كار بايد از وسايل حفاظت فردي مناسب شامل دستكش لاستيكي , كفش و كلاه ايمني عايق در برابر الكتريسيته استفاده كنند .

ماده 62- قبل از شروع بكار هر نوع ماشين , متصدي بايد اطرافيان را از راه اندازي دستگاه آگاه نمايد.

ماده 63- براي كار با پمپهاي دستگاه حفاري اكتشافي بايد موارد زير رعايت شود:

الف- موقعي كه پمپ روشن است , متصدي بايد از دستكش عايق الكتريسيته استفاده نمايد.
ب- از سيستم اتصال به زمين تأييد شده استفاده شود.
ت- شاسي پمپ بايد كاملاً به زمين محكم شود.

ماده 64- براي كار با بيلهاي مكانيكي در معادن روباز بايد موارد زير رعايت شود:

الف- به غير از مكانيك مجاز , مسئول ايمني و مسئول فني هيچ كس حق ندارد بدون اجازه متصدي داخل اتاقك فرمان شود.
ب- متصدي تنها در موارد اضطراري و بمدت كوتاه و به شرط آن كه كمك خود را جايگـزين نمايد مجاز به ترك ماشين در شيفت كار خود مي باشد.
ت- هنگام توقف كار , ولو به مدت كوتاه , بايد جام و چنگك بيل پائين آورده شده و روي زمين قرار گيرد و رها كردن آن بحالت آويزان و معلق ممنوع است.
ث“- متصدي ماشين , ضمن كار بايد چنان زمين را صاف كند كه احتياج به دوباره كاري نباشد .
ج- انجام هر نوع حركتي و هرگونه جابجائي بيل مكانيكي از قبيل راه اندازي , حركت به جلو يا عقب , بارگيري به كاميون و غيره بايد همراه با علامت هاي صوتي مانند بوق يا زنگ يا صوت باشد و همه افرادي كه در معدن كار مي كنند بايد با علامت مربوطه آشنا باشند .

ماده 65- به كارگيري جرثقيل و بازرسي فني آن مي بايست به استناد آئين نامه حفاظتي وسايل حمل و نقل و جابجا كردن مواد و اشياء در كارگاهها مصوب شورايعالي حفاظت فني انجام پذيرد.

تبصره: به استناد آئين نامه فوق الذكر ظرفيت مجاز انواع جرثقيل ها بايد به وضوح بر روي آنها نوشته شده و جرثقيل مجهز به سيستم قطع كن يا آگاه كننده براي بار بيش از حد مجاز باشد .

ماده 66- جام شاول (صندوقه بيل مكانيكي) در موقع كار هرگز نبايد بالاي سر افرادي كه در محل كار مي كنند چرخانده شود.

ماده 67- جام شاول نبايد بالاي اطاق راننده كاميون و كابلهاي اتصال برق حركت داده شود.

ماده 68- همواره بايد كنترل كاملي بر روي بارهاي معلق وجود داشته باشد .

ماده 69- شاول نبايد در فاصله كمتر از 3 متر از خطوط برق ولتاژ بالا استفاده كند .

ماده 70- متصدي بايد قبل از حركت جام (لودر , شاول و غيره) به اطراف و بالا به دقت نگاه كرده و اطمينان پيدا كند كه همه چيز در وضعيت خوبي قرار دارد و در هنگام بلند كردن جام و متعلقات مربوطه و قبل از حركت از فرد مسئولي كه روي زمين علامت مي دهد فرمان بگيرد .

ماده 71- هرگز نبايد از وسيله نقليه سنگين بيرون پريد . بايـستي دستگـيره ها و آهنهاي نصب شـده بـراي پيـاده شدن را با دو دست محكم گرفته و در حالي كه صورت بطرف ماشين مي باشد پياده شد.

ماده 72- جلو و عقب چرخهاي ماشين آلات در حال توقف بايد با دقت مسدود گردد تا از حركت احتمالي آنها جلوگيري شود خصوصاً اگر اين ماشين آلات در شيب قرار گرفته باشند .

ماده 73- سوار شدن افراد غير مجاز بر لودر , گريدر , بلدوزر , شاول و غيره ممنوع بوده و هيچكس حق ندارد برروي جام و تيغه هاي لودر , گريدر و غيره سوار شود .

ماده 74- در هواي تاريك گريدر زني اطراف لبه ها و كنار ديواره هاي بلند ممنوع است.

ماده 75- در ماشين آلات سنگين چرخ لاستيكي كه اجباراً بر روي لبه هاي تيز حركت مي كنند جهت جلـوگيري از تركيدگي لاستيك و ايجاد شرايط نا ايمن بعدي بايد چرخها به زنجير حفاظتي مجهز شوند .

ماده 76- تسطيح مواد تخليه شده در محل تخليه بار بلافاصله پس از تخليه بار ممنوع است .

ماده 77- توقفگاه ماشين آلات معدني بايد به انـدازه كافي از انبـارهاي سوخـت فاصلـه داشته و از نگهداري مواد قابل اشتعال مانند بنزين , گازوئيل , نفت و روغن در داخل آن خودداري شود.

ماده 78- داشتـن گواهـي نامه ويـژه جهت كار با ماشين آلات متحرك مانند بيل مكانيكي , تراكتور , لودر, بلدوزر, لوكوموتيو و غيره براي متصديان اين گونه ماشين ها الزامي است .

ماده 79- نكات زير مي بايست هنگام كار با دستگاههاي چالزني رعايت شود:

الف-مته ها كاملاً تيز باشند .
ب- دكمه هاي لباس كارگر بسته باشند .
ت- براي بيرون آوردن مته از چال فقط از آچار مخصوص استفاده شود.
ث- نبايد پرفراتور(دستگاه چالزني براي چالهاي با قطر كم ) را بدون مته روشن كرد.
ج“- نبايد در صورت تاخوردگي شيلنگ, دستگاه را روشن كرد.
ح- تمام چالهاي حفر شده به دقت هواگيري شوند و دهانه چالهاي غير افقي را با در پوش چوبي به طور موقت پوشاند.
خ- جبهه كار در معادن قبل از شروع بكار چالزني لق گيري شود.
د“- چالزني با دستگاههاي الكتريكي به كمك دستكش عايق الكتريسيته انجام شود .
ذ- محل استقرار واگن دريل(دستگاه چالزني ارابه اي)مسطح و شيب آن مطمئن باشد به گونه اي كه خطر لغزش يا واژگوني دستگاه وجود نداشته باشد .
ر“- در دستگاههاي چالزني برقي اتصال زمين موثر و كليد ضد انفجار و رله حفاظتي وجود داشته باشد.
ز“- قبل از تعمير و باز كردن قسمتهاي دستگاه برقي در سينه كار جريان برق قطع شود .
س“- كابلهاي دستگاه برقي در محلي قرار داده شوند كه از خطر صدمه ناشي از عبور دستگاهها يا برخورد قطعات سنگ مصون باشند .
ش- چالزني بايد با تزريق آب يا آب پاشي يا با استفاده از دستگاه غبار گير انجام شود بطوري كه ميزان غبار توليد شده از حد مجاز كمتر باشد

فصل 5 - نگهداري

ماده 80- شبكه حفاريهاي زير زميني با توجـه به پايداري سنگـها و تغيير شكـل آنها بايستي بطور دائم بررسي و در صورت لزوم به وسايل نگهداري مناسب مجهز گردد.

ماده 81- انجام حفاري هاي زيرزميني بدون داشتن مشخصات فني نگهداري از قبيل محل و نقشه كارگاه و نگهداري و مصالح به كار گرفته شده و فاصله نصب وسايل نگهداري از يكديگر و از جبهه كار كه به تاييد مسئول فني يا سرپرست معدن نرسيده باشد ممنوع است .

ماده 82- وسيله نگهداري بايد به شكلي كارگذارده شود كه بين آن با سقف و ديواره ها اتكاي كامل حاصـل شود و حفره هاي ايجاد شده كاملاً پر گردد .

ماده 83- كليه وسايل نگهداري نصب شده در معدن بايد داراي مقاومت و استحكام لازم باشد .

ماده 84- در موقع نصب , تعويـض و يا تعمـير وسايـل نگهداري بايـد احتـياط هاي لازم براي جـلوگيري از ريزش بعمل آيد .

ماده 85- استاد كار هر قسمت موظف است در هر نوبت كار حداقل يك بار سقف , ديوارها , رهروها و وسايل نگهئاري جبهه كار خود را كاملاً بازديد و در صورت مشاهده عيب و نقص فوراً نسبت به رفع آن اقدام نمايد . بعلاوه در پايان هر نوبت كار قبل از حصول اطمينان از استحكام كارگاه نبايد محل كار را ترك كند .

ماده 86- مسئولين ايمني و نظارت مجاز مي توانند در مورد تغيير وسايل نگهداري آسيب ديده و همينطور در مورد سنگهاي معلق و نا استوار سقف و جوانب گالريهايي كه بدون وسايل نگهداري پيشروي مي شوند ضمن توقف كار سريعاً اقدامات ايمني را انجام دهند .

ماده 87- مسئولين ايمني و نظارت چنانچه در محلي وسايل نگهداري را كافي و ايمن تشخيص ندهند لازم است ضمن گزارش نظر خود به مسئولين معدن براي تقويت وسايل نگهداري , موضوع را تا رسيدن به نتيه نهائي پيگيري نمايند .

ماده 88- بازيابي وسايل نگهداري , بايد توسط كارگران ماهر و با تجربه كافي و با نظارت مسئول ايمني معدن صورت گيرد .

ماده 89- بازيابي وسايل نگهداري لازم است با استفاده از وسايل و تجهيزات مناسب انجام شود و كارگران در حين بازيابي بايد در محلي مطمئن مستقر شوند .

ماده 90- وسايل نگهداري چاهها و همچنين كارگاهها و حفرياتي كه بطور مداوم فعال نيستند لازم است حداكثر هر دو ماه يك بار مورد بازديد و كنترل قرار گيرند.

ماده 91- در كارگاه استخراج , استواري و پا برجا بودن كمر بالاي سينه كار را بايد از طريق بازديد و ضربه زدن مورد امتحان و كنترل قرار داده و در صورت مشاهده علائم خطر و شكستگي در كمر بالا و يا در سينه كار بايد به ريختن سنگهاي معلق اقدام نموده و چوب بست مربوطه را تقويت نمايند .

ماده 92- ستونهاي چوب نگهداري را بايد از پوست و گره تميز نموده و استفاده از چوبهاي با قطر كم , شكسته و يا در جا خشك شده به عنوان ستون يا جزء ديگر چوب بست كه تحت فشار طولي قرار گرفته ممنوع است .

ماده 93- استحكاماتي كه در اثر عمليات انفجاري , برداشت و استخراج , جابجا نمودن نقاله و يا لوله هاي هوارساني و غيره جابجا شده و يا صدمه ديده است بايد بلافاصله جايگذاري و مستحكم گردد .

ماده 94- در هنگام تعويض وسايل نگهداري به منظور تعويض گالري و يا تعويض چوب به علت كهنگي و پوسيدگي آن برداشت بيش از 2 قاب چوبي و يا فلزي در يك زمان مجاز نبوده و قبل از برداشت هر قاب نگهداري لازم است قابهاي طرفين آن به اندازه كافي تقويت و تخته كوبي گردند .

ماده 95- تعويض وسايل نگهداري در محل تقاطع حفاريها طبق مشخصات فني مربوطه كه به تاييد سرپرست معدن رسيده است و پس از آشنائي كارگران با مشخصات فني فوق و برنامه و چگونگي عمليات و با حضور مسئول ايمني انجام مي شود .

ماده 96- در كارگاههاي استخراج زيرزميني با توجه به احتمال نشست زمين و خطرات احتمالي طريقه كنترل سف پس از استخراج شامل باقي گذاردن فضاي خالي يا پر كردن يا تخريب مي باشد بايد موارد زيرين بطور دقيق در طرح كارگاه استخراج مشخص شود.

الف- در حالت باقي گذاردن فضاي خالي ابعاد مجاز فضاي خالي و پايه ها با توجه به مشخصات و پايداري سنگها بايد تعيين شود .
ب- در حالت پر كردن فضاي خالي شـده بايد مشخصـات مواد پركننده , روش پـر كردن , فاصلـه زمانـي و طولي پركردن تا جبـهه كار استخـراجي , ميـزان تراكم ماده پركننده بايد تعيين شود .
ت- در حالت تخريـب لازم است گام تخريـب , طرح نگهـداري در خط تخريب , تخـريـب اجبـاري در صورت لزوم, روش برداشتن پايه ها و دستورات ايمني براي كارگران تخريب كننده بدقت مشخص شود و عمل تخريب بايد توسط كارگران مجرب و ماهر انجام شود .

فصل 6 - مواد ناريه و آتشباري

الف- مقررات عمومي
ماده 97- آتشبار بايد دوره آموزشي لازم را گذرانده و صلاحيت وي توسط سازمانهاي مربوطه تأييد شود.

ماده 98- هر آتشبـار بايد دفتر مخصوصي جهت ثبت مقدار ناريه دريافتي و مصرفي داشته باشد . پس از اتمام هر دفتر , آتشبار بايد آنرا به انبار تحويل داده ودر انبار حداقل تا شش ماه نگهداري شود.

ماده 99- به كار بردن باروت در معادن زيرزميني ممنوع است.

ماده 100- قرار دادن ماده منفجره در مجاورت برف , يخ و آتش ممنوع است .

ماده 101- به كار بردن مواد ناريه فاسد يا يخ زده ممنوع است .

ماده 102- به كار بردن فتيله اي كه حتي يك بار رطوبت به آن نفوذ كرده و يا تحت تأثير حرارت و برودت قرار گرفته و يا به نحو ديگري مشخصات فني خود را از دست داده باشد ممنوع است .

ماده 103- پيـدا شدن يا مفقود شدن مواد ناريه و دستگاه آتش كن در داخل يا خارج معدن بايد فوراً به مسئول مربوطه (استاد كار و مسئول ايمني) گزارش شود .

ماده 104- آتشبـاري فقط با خرجگذاري در چال مجاز بوده و استفاده از مواد منفجره در خارج از چال با كسب مجوز از مسئول معدن و مسئول ايمني ميسر مي باشد ..

ماده 105- بـه منظور اطلاع از سالم بودن فتيله و همچنين سرعت اشتعال آن قبل از استفاده از هر صندوق بايد از آن نمونه برداري و آزمايش شود.

ماده 106- امحاء مواد ناريه فاسد مي بايست منحصراً توسط مسئولين ذيربط و با رعايت اصول ايمني مربوط به مخاطرات و آلودگي ناشي از عمليات امحاء انجام شود .

ماده 107- با توجه به نقش اصلي آب در خاموش كردن آتش لازم است در جايي كه مواد منفجره غير امولسيوني قرار دارد جريان آب كافي وجود داشته باشد .

ماده 108- به منظور پيشگيري از سفت و خشك شدن مواد منفجره امولسيوني (مواد منفجره مايع) بايد تا تاريخ مشخصي پس از ساخت مصرف شود بطوري كه اين مواد نبايد بيش از 6 هفته پس از ساخته شدن در انبار نگهداري شود .

ب- انبارهاي مواد ناريه
ماده 109- انبار مواد ناريه بايد طبق ضوابط و مقررات اعلام شده از طرف سازمان ذيربط و همچنين با توجه به مفاد آئين نامه مواد خطرناك و قابل اشتعال مصوب شورايعالي حفاظت فني ساخته شود .

ماده 110- جايـگاه موقـت مواد ناريه محلي است كه در آن حداكثر مصرف يك روز نگهداري مي شود . جايگاه موقت فتيله و چاشني بايد مجزا از جايگاه موقت ساير مواد ناريه بوده و فاصله بين آنها كمتر از 15 متر نباشد .اين جايگاه نبايد در جاهاي سرد و مرطوب , پر رفت و آمد و در معرض بروز آتش سوزي و انفجار باشد . در و قفل و بست اين جايگاهها بايد كاملاً محكم بوده و بر روي درب ورودي تابلوي اخباري با عبارت (( مواد ناريه )) با خط خوانا نصب گردد .

ماده 111- آن مقـدار از مـواد نـاريه پيش بيـني شده بـراي مصرف روزانه كه بمصرف نرسيده است يا مواد منفجره اي كه به علت عدم نقص در عمليات انفجاري باقي مانده است بايد فقط در جايگاه موقت نگهداري شود .

ماده 112- آتشبار نبايد با همراه داشتن مواد منفجره به جايگاه موقت چاشني و همچنين با همراه داشتن چاشني به جايگاه موقت مواد منفجره وارد شود .

ماده 113- داخل انبار مواد ناريه وهمچنين محوطه اطراف آن تا فاصله 50 متري بايد از وجود كليه مواد سريع الاحتراق مانند مواد نفتي , تكه هاي پارچه كاغذ , خار , بته و غيره پاكيزه نگهداري شود .

ماده 114- مقدار مواد ناريه وارده و صادره انبار بايد با ذكر دقيق زمان در دفتر مخصوص ثبت گردد .

ماده 115- در انبارها بايد نكات زير رعايت شود:

الف- صندوق حاوي مواد ناريه طوري قرار داده شود كه فشنگها بصورت قائم قرار نگيرد .
ب“- صندوق مواد ناريه و چاشني در داخل انبار باز نشود .
ت- صندوق مواد ناريه و چاشني بايد به آرامي جابجا گردد و از پرتاب كردن و يا لغزاندن آن خودداري شود .
ث- با كفش ميخ دار نبايد وارد انبار مواد ناريه و چاشني شد .
ج- صندوقهاي محتوي مواد ناريه و چاشني بايد به طوري روي هم چيده شوند كه ارتفاع آنها از 2 متر يا 5 صندوق در هر رديف بيشتر نبوده و بين هر دو رديف فضاي كافي براي تهويه مناسب وجود داشته باشد . ضمناً فاصله رديف صندوقهاي مجاور ديوارهاي انبار با ديوار بايد حداقل 30 سانتيمتر باشد . صندوقهاي زيرين بايد روي الوارهاي مناسب چيده شود .
ح“- انبار بايد به استناد آئين نامه پيشگيري و مبارزه با آتش سوزي در كارگاهها به وسايل پيشگيري درآتش سوزي مجهز گردد.

ماده 116- به منظور پيشگـيري و بروز و گستـرش آتش ساختمان انبار بايد به وسايل و تجهيزات اعلام و اطفاء حريق خودكار مجهز باشد .

ماده 117- درب انبار مواد ناريه بايد بطرف بيرون باز شود..

ماده 118- نشت كارتنهاي ديناميت بايد با آب داغ تميز شود .

ماده 119- راهروهاي انبار مواد ناريه بايد با علائم اخباري شبرنگ مشخص شود .

ماده 120- به استنـاد آئين نامه حفاظت و بهداشت عمومي در كارگاهها بردن كبريت , فندك و هر وسيله اي كه بتواند توليد جرقه و شعله نمايد به انبار ممنوع است .

ماده 121- در انبـارهاي مواد ناريه فقط بايد از چراغ ايمني براي روشنائي استفاده گردد و از بكار بردن هر نوع چراغ ديگر و سيم كشي برق خودداري شود .

ماده 122- نصب گرماسنج كه حداكثر و حداقل درجه حرارت را در داخل انبار نشان دهد براي كترل درجه حرارت ضروري مي باشد .

ماده 123- درجه حرارت انبار نبايد از 30 درجه سانتيگراد بالاتر و از 10 درجه سانتيگراد كمتر باشد .

ماده 124- انبـاردار مواد ناريه بايد داراي صلاحيت كافي بوده و صلاحيت وي به تأييد رسيده باشد و دوره آموزشي لازم را در مركز ذيربط گذرانده باشد .

ماده 125- ورود اشخاص غير مجاز به انبار اكيداً ممنوع است .

ماده 126- آتشبار بايد مواد منفجره و چاشني پيش بيني شده مصرف روزانه را با تسليم رسيد فقط در مقابل در انبار دريافت نمايد . ورود وي و ساير افراد به استثناء متصدي انبار به انبارهاي مواد ناريه ممنوع است.

ماده 127- بـازكردن صندوق محتوي مواد ناريه بايد حداقل در فاصله 50 متري از انبار و با وسايل مخصوص انجام شود .

ماده 128- قبل از انجام هرگونه عمليات تعميراتي در انبار مواد ناريه بايد كليه مواد موجود را به محل امني منتقل و پس از بازرسي و تميز نمودن انبار شروع به تعمير نمود .

پ- حمل و نقل مواد ناريه

ماده 129- حمل و نقل مواد ناريه به معدن بايد طبق آئين نامه ارائه شده از سوي سازمان ذيربط انجام شود .

ماده 130- جابجا كردن مواد ناريه در داخل معدن و حمل آن از انبار به محل كار و نظير آن بايد تحت نظارت و با مسئوليت آتشبار انجام گيرد .

ماده 131- حمـل مواد منفجره به مقدار مورد احتياج بايد در كيسه برزنتي يا جعبه مخصوصي كه بدين منظور ساخته شده صورت گيرد . كيسه ها يا جعبه ها بايد داراي قفل و بست بوده و كليد آن بايد در اختيار آتشبار باشد . حداكثر ظرفيت هر كيسه 15 كيلوگرم و حداكثر ظرفيت هر صندوق 25 كيلوگرم است .حمل بيش از يك كيسه يا يك صندوق به وسيله يك نفر ممنوع است .

ماده 132- مواد منفجره پودري يا مايع بايد توسط وسايل نقليه مخصوص حمل شود .

ماده 133- قـراردادن چاشني همراه با ماده منفجره اصلي در يك كيسه يا يك صندوق يا يك وسيله نقليه ممنوع است .

ماده 134- . قراردادن لوازم و اشياء متفرقه درون كيسه برزنتي يا جعبه محتوي مواد ناريه ممنوع است .

ماده 135- در صورت حمل مواد ناريه به وسيله لوكوموتيو در داخل معدن , قطار مربوطه بايد داراي واگن مخصوص بوده و روي آن علائم خطر نصب شود .
الف- حمل چاشني بوسيله واگن مواد منفجره ممنوع است .
ب- به غير از راننده و آتشبار و كمك او استفاده ساير افراد از قطار حمل مواد ناريه ممنوع است .
ت- قطار حامل مواد ناريه بايد حداقل 5 دقيقه با قطار هاي نفر بر فاصله زماني داشته باشد .

ماده 136- هنگام حمل مواد ناريه با وسايل حمل و نقل در چاههاي معدني , بايد كليه مقررات مربوط به حمل افراد در چاه رعايت شود و نبايد اشخاص ديگري غير از آتشبار و كمك او از وسايل حمل و نقل مواد ناريه استفاده نمايند . حمل مواد ناريه و چاشني تواماً ممنوع است . متصدي بالابر چاه بايد قبلاً مأموران پذيرگاهي را كه محموله در آنجا تخليه مي شود مطلع نمايد .

ماده 137- در زمان رعد و برق و در خلال آن حمل و نقل مواد ناريه ممنوع است .

ت“-آتشباري

ماده 138- آتشباري در معدن بايد بوسيله آتشباري كه از طرف مسئول معدن به اين سمت گمارده شده است انجام گيرد .

ماده 139- هر آتشبار مي تواند يك نفر كمك داشته باشد و ليكن مسئوليت انجام عمليات ازهر حيث بر عهده آتشبار است .

تبصره: استفاده از يك نفر كمك آتشبار در معادن ذغال و زيرزميني لازامي است .

ماده 140- عمليـات آتشـباري بايد پس از اتمام عمليات حفاري و تخليه جبهه كار از كليه تجهيزات و مواد قابل اشتعال و دور كردن افراد غير مجاز از محل انجام شود .

ماده 141- حمل مواد ناريه به محلي كه كارگران هنوز مشغول چالزني هستند ممنوع است .

ماده 142- وسايلي كه ممكن است در اثر آتشباري آسيبي به آنها برسد بايد به نحو مناسبي حفاظت شوند .

ماده 143- آتشبار نبايد غير از وسايلي كه مسئول معدن اجازه استفاده از آن را داده است از وسايل ديگري براي انجام عمليات استفاده نمايد .

ماده 144- آتشباري بايد طبق طرح مصوب مورد تأييد مسئول معدن شامل نقشه قرارگيري چالها در جبهه كار , نوع مواد منفجره و چاشني , عمق , شيب و مقدار مواد منفجره و طريقه خرجگذاري هر چال , شماره تأخير چاشنيها يا ترتيب انفجار چالها , طيقه بيست مدار در چاشنيهاي الكتريكي و ساير مشخصات مورد نياز براي آتشباري و با نظارت مسئول ايمني انجام گيرد .

ماده 145- چاشني گذاري فشنگها بايد فقط در محل آتشباري بلافاصله قبل از خرجگذاري صورت گيرد .

ماده 146- در نزديكي جبهه كار بايد محل مطمئني كه در معرض ريزش سنگ نباشد براي چاشني گذاري انتخاب شود .

ماده 147- آتشبـار مجاز است فقط تعداد چالي را كه مي تواند در يك مرحله منفجر نمايد و يا ماشين آتش كن توانائي انفجار آن رادارد خرجگذاري نمايد .

ماده 148- قبل از خرجگذاري و تا لحظه انفجار تا 30 متري محل آتشباري نبايد هواي فشرده آزادانه جريان داشته باشد .

ماده 149- چنانچه دو جبهه كار به فاصله كمتر از 10 متر از يكديگر قرار گرفته باشند آتشباري هم زمان آن دو جبهه ممنوع است .

ماده 150- آتشبار بايد قبل از خرجگذاري چال را كاملاً تميز نمايد و از آزاد بودن چال براي فشنگ گذاري مطمئن شود .

ماده 151- سنبـه مورد استفاده براي خرجگذاري بايد چوبي , مقاوم و كاملاً راست و صاف باشد بكار بردن سنبه هاي فلزي ممنوع است .

ماده 152- اتصال چاشني به فتيله اطمينان بايد منحصراً توسط انبردست مخصوص انجام گيرد .

ماده 153- طول فتيله اطمينان بايد به اندازه اي باشد كه آتشبار بتواند پس از آتش كردن , خود را به محل امني برساند و در هر صورت طول اين فتيله نبايد از يك متر كمتر و مقداري از فتيله كه از چال بيرون مي ماند از 20 سانتيمتر كمتر باشد .

ماده 154- در آتشباري با فتيله اطمينان , انفجار بيش از 10 چال در يك نوبت ممنوع است .

ماده 155- آتشبار بايد طرف ديگر فتيله اطمينان را كه به چاشني متصل مي شود , بصورت عمودي و طرفي را كه براي آتش كردن در نظر گرفته مي شود , بصورت مورب قطع كند .

ماده 156- در آتشباري با چاشني مي بايست چاشني ابتدا در فشنگ ماده منفجره و سپس در داخل چال قرار داده شود . در هر حال بايد حداقل يك فشنگ فعال خرجگذاري شود.

ماده 157- خالي كردن چال خرجگذاري شده به هر علت ممنوع است .

ماده 158- در آتشباري با چاشني معمولي در چالهاي با قطر وطول كم بايد دقت شود فشنگها كاملاً به هم بچسبد و فضاي خالي بين آنها باقي نماند . در چاههاي عميق معادن روباز خرجگذاري را مي توان با استفاده از فتيله انفجاري يا چاشني اضافي به طور منقطع انجام داد .

ماده 159- فشنگ چاشنيدار بايد به آرامي و بدون وارد كردن هرگونه فشار در داخل چال قرار داده شود .

ماده 160- اتصال چاشني مي بايست با رعايت فاصله لازم از فشنگ انجام گردد و سپس چشني در داخل فشنگ ماده منفجره قرار گيرد .

ماده 161- در كليه چالهايي كه در يك نوبت آتشباري مي شوند بايد از يك نوع چاشني الكتريكي (ساخت يك كارخانه) استفاده شود

ماده 162- قبل از اتصال كابل هدايت برق به دستگاه آتش كن , مدار انفجار را بايد توسط اهم متر آزمايش نموده و پس از حصول اطمينان از صحت مدار , سيمهاي اصلي هدايت برق را به دستگاه متصل كرد .

ماده 163- اتصال كابل هدايت برق به سيم چاشنيها و همچنين به دستگاه آتش كن منحصراً ً توسط آتشبار و پس از اتمام خرجگذاري و آزمايش مدار و دور شدن كمك آتشباران از جبهه كار انجام گيرد .

ماده 164- پس از خرجگذاري بايد چالها را به طول معين و با موادي كه طبق طرح تعيين شده است مسدود نمود .

ماده 165- زمان و محل عمليات آتشباري بايد با اطلاع مسئول معدن و مسئول ايمني باشد .

ماده 166- آتشبار موظف است اقدامات زير را هنگام عمليات آتشباري بعمل آورد :

الف - از برقراري تهويه در جبهه كارهاي زير زميني اطمينان حاصل نمايد .
ب - گل يا مواد مسدود كننده چالها را به اندازه كافي در اختيار داشته باشد .
پ - دستگاه آتش كن برقي را قبل از هر نوبت عمليات آتشباري آزمايش و نتيجه را در دفتر مخصوص ثبت نمايد .
ت - قبل از آتشباري از ورود اشخاص به محل عمليات جلوگيري نمايد . در معادن زيرزميني حداقل فاصله اشخاص تا محل عمليات 80 متر مي باشد .
ث - چند دقيقه قبل از انفجار با صداي بلند يا هر وسيله مطمئن ديگر شروع انفجار را به سايرين خبر دهد . همچنين قبل از انفجار با همان وسيله خاتمه عملات را اعلام نمايد .
ج - بعد از همه محل كار را ترك كند .

ماده 167- در صورتيكه آتشبار جهت حفاظت از پناهگاه خاصي استفاده مي كند , فاصله پناهگاه تا محل آتشباري بايد حداقل 80 متر باشد در معادن زيرزميني در صورت نبودن پناهگاه فاصله آتشبار از محل آتشباري در تونلهاي مستقيم بايد حداقل 200 متر باشد .

ماده 168- آتشبار بايد پس از حصول اطمينان از انفجار كليه چالها و سپري شدن مدت كافي (حداقل 15 دقيقه) به اتفاق استاد كار محل را بازديد و در صورتيكه خطري از نظر گازهاي سمي و مضر موجود نبوده و كارگاه را ايمن تشخيص دهد اجازه ادامه كار بدهد .

ماده 169- در آتشباري با تأخير انفجار در چالها , آتشبار بايد تعداد انفجار ها را بادقت شمارش نمايد . چنانچه متوجه شود كه چالي آتش نگرفته است , در آتشباري با فتيله اطمينان پس از نيم ساعت و در آتشباري با چاشني الكتريكي پس از 15 دقيقه اقدامات لازم براي از بين بردن خطر چال آتش نگرفته را آغاز نمايد.

ماده 170- براي از بين بردن خطرات ناشي از چال آتش نگرفته بايد به ترتيب زير عمل شود :
الف- از نقطه اي به فاصله حداقل 40 سانتيمتر از دهانه چال آتش نگرفته و به موازات آن چال جديدي حفر و پس از خرجگذاري آن را آتش نمود .
ب“- بارگيري سنگهايي كه در انفجار اخير فروريخته مي شود بايد با حضور استاد كار انجام گيرد تا در صورتي كه فشنگهاي منفجر نشده اي باقي مانده به جايگاه موقت نگهداري مواد تحويل گردد .
ت“- تا خاتمه كليه عمليات فوق , ورود ساير افرادي كه در اين مورد وظيفه اي تدارند ممنوع است .
ماده 171- آتشبار نبايد چالهاي خرجگذاري شده را رها نموده و قبل از آتشباري آنها به كار ديگري مشغول شود.

ماده 172- كليه چالها ي خرجگذاري شده بايد در يك نوبت منفجر شود .

ماده 173- حفر چال جديد در ته چال قبلي ممنوع است .استاد كار موظف است اين قبيل چالها را با قطعه چوبي مسدود نمايد .

ماده 174- چنانچه هنگاه لق گيري و خاك برداري به وجود چال منفجر نشده پي برده شد و يا احتمال چال منفجر نشده وجود داشته باشد بايد بلافاصله كار متوقف و كليه افراد محل را ترك نموده و مرتب به اطلاع مسئولين رسانده شود .

ماده 175- اقدام لازم براي از بين بردن چال منفجر نشده منحصراً با نظارت آتشبار انجام شود .

ماده 176- چنانچه آتشبار نتواند براي از بين بردن چال منفجر نشده اقدام كند لازم است بلافاصله مسئول معدن يا مسئول ايمني معدن را در جريان امر قرار دهد .

ماده 177- اگر به عللي يك يا چند فشنگ چاشني گذاري شده مورد استفاده قرار نگيرد , آتشبار موظف است بلافاصله و قبل از آتش كردن چالها , چاشني اين فشنگها را خارج كرده و آنها را به جايگاه موقت نگهداري مواد منتقل نمايد .

ماده 178- در حال چاشني گذاري در چالها اگر احتمال رعد و برق وجود داشت بايد كار را تا قطع كامل رعد و برق تعطيل كرد .

ماده 179- در زمان اتصال چاشنيها به همديگر تا شعاع 30 متري از محل نبايد از راديو , وسايل ترانزيستوري و كليه وسايل پخش امواج الكتريكي استفاده شود .

ماده 180- براي منفجر كردن مواد ناريه به طريقه الكتريكي نبايد از سيمهاي بدون روپوش استفاده كرد . استفاده از برق شبكه معدن براي انفجار چاشني ممنوع است .

ث“- مقررات ويژه معان ذغال سنگ

ماده 181- استفاده از فتيله معمولي و فتيله انفجاري در معادني كه در آنها گاز ذغال يا گرد ذغال سنگ وجود دارد ممنوع است و آتشباري فقط بايد با چاشني ايمن صورت گيرد . همچنين در اين معادن استفاده از چاشني تأخيري معمولي در كارگاههاي استخراج ممنوع است .

ماده 182- در معـادن داراي گاز ذغـال يا گرد ذغال سنگ منحصراً بايد از دستگاههاي آتش كن مخصوص اين معادن استفاده شود .

ماده 183- در موارد زير آتش كردن چال ممنوع است:

الف - وقتي كه غلظت گاز ذغال در محل انفجار از يك درصد بيشتر باشد .
ب - موقعي كه خطر سرايت انفجار به محلهاي متروكه و حفريات و شكستگيهايي كه در آنها گاز ذغال جمع شده موجود باشد .

ماده 184- كابل هدايت برق براي آتش باري بايد داراي روپوش عايق باشد .

ماده 185- در معدن داراي گاز ذغال منحصراً بايد از مواد منفجره مجاز (ضد گاز ذغال) براي آتشباري در جبهه كارهاي ذغالدار استفاده شود .

ماده 186- ميزان مصرف مواد منفجره براي هر چال نبايد از مقداري كه كارخانه سازنده تعيين كرده است تجاوز نمايد .

ماده 187- در معادن داراي گرد ذغال سنگ قبل آتش كردن چالها بايد محوطه اطراف جبهه كار به اندازه كافي آب پاشي شود.

ماده 188- قـبل از خرجگذاري آتشبار بايد هواي اطراف جبهه كار را تا شعاع 30 متري آزمايش نمايد تا در صورتيكه عيار گاز از يك درصد تجاوز كند از خرجگذاري خودداري نموده و مرتب را به مسئول ايمني معدن اطلاع دهد .

ماده 189- چالها بايد پس از خرجگذاري بامواد غير سوختي و غير سيليسي مسدود شوند .

ماده 190- استفاده از مواد منفجره فقط بايد بصورت فشنگ باشد .